รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2394-2411 (ค.ศ. 1851-1868) เป็นช่วงเวลาที่สำคัญช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทย เป็นช่วงภายหลังจากการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ได้ไม่นาน และเพิ่งปลอดจากการศึกสงคราม จึงเป็นช่วงของการก่อร่างสร้างเมืองให้เป็นปึกแผ่น ในขณะเดียวกันก็เป็นช่วงเวลาของความเปลี่ยนแปลงอันเนื่องมาจากการเข้ามาของชาติตะวันตกที่เริ่มต้นด้วยการค้าขายและตามมาด้วยการแสวงหาอาณานิคม นอกจากนั้น วิทยาการใหม่ ๆ ก็ได้เริ่มหลั่งไหลสู่กรุงรัตนโกสินทร์ ส่งผลให้วิถีชีวิตของคนไทยเริ่มเปลี่ยนไป ในด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเล็งเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น จึงทรงปรับเปลี่ยนพระราโชบายในด้านการต่างประเทศจากเดิม เป็นการวางรากฐานความสัมพันธ์ทางการทูตกับชาติมหาอำนาจตะวันตกในรัชกาลต่อ ๆ มา ตราบจนปัจจุบัน