สร้างกรุงรัตนโกสินทร์ -- สถานการณ์ทางเมืองพม่า เหตุวุ่นวายด้วยกบฏปล้นราชบัลลังก์ -- ศึกพม่าครั้งที่ 1 มหาสงคราม 9 ทัพ -- โปรดให้เตรียมพร้อมรับศึกพม่า -- เสด็จยกกองทัพสู้ศึกพม่าที่เมืองกาญจนบุรี --สมรภูมิรบด่านกรามช้าง -- กลศึกสมเด็จพระอนุชาธิราชเจ้าฯ -- สมรภูมิรบพม่าเมืองราชบุรี -- รับศึกพม่าหัวเมืองทางชายทะเลตะวันตก -- ทัพพม่าบุกล้อมเมืองถลาง -- ยกกองมัพปราบหัวเมืองมลายู -- สมรภูมิรบพม่าทางเมืองเหนือ -- พม่า ณ บ้านระแหง เลิกทัพกลับ -- ศึกพม่าที่เมืองนครลำปาง --โปรดให้หล่อปืนใหญ่นารายณ์สังหาร -- ตั้งท้าวเทพกระษัตรีและท้าวศรีสุนทร -- พระเจ้าประโดงมินเลิกทัพกลับกรุงอังวะ --ศึกพม่าครั้งที่ 2 สมรภูมิรบท่าดินแดงและสามสบ -- สมรภูมิรบหัวเมืองทางเหนือ -- ยกกองทัพตีเมืองทวาย -- ปราบรายาเมืองตานี -- แขกมลายู (เซียะ) ตีเมืองสงขลา -- เจ้าเมืองทวายเกรงภัยพม่า มีหนังสือเข้ามาสวามิภักดิ์ -- เหตุการณ์วุ่น ๆ ที่เมืองทวาย -- ศึกพม่าที่เมืองมะริด ทวาย -- พม่ามีหนังสือมาขอเป็นไมตรี -- สมรภูมิรบไทย-พม่า ที่เมืองเชียงใหม่ -- ข่าวศึกพม่า อังกฤษจะยกกองทัพมาช่วยรบ -- พม่ายกกองทัพมาปิดล้อมเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง -- หม่อมลำดวน หม่อมอินทปัด พระโอรสกรมพระราชวังบวรฯ คิดการร้ายแผ่นดิน -- เกณฑ์ทัพไปตีเมืองเชียงตุง เชียงรุ้งปราบปรามเมืองยิริง -- สมครามเมืองไทรบุรี -- อังกฤษส่งฑูตมาเจรจาการค้าและเรื่องเมืองไทรบุรี -- เจ้ากรุงอังวะมีพระราชสาส์นถึงจักรพรรดิเวียดนาม ชวนส่งกองทัพมาร่วมสู้รบทำสงครามกับไทย -- รัฐบาลอังกฤษทำสงครามสู้รบกับพม่า -- พระยาโทรลอบแต่งฑูตไปสวามิภักดิ์พม่า -- รัฐบาลอังกฤษที่อินเดียขอให้ไทยส่งกองทัพช่วยสู็รบพม่า -- เหตุการณ์วุ่นวายที่เมืองชายแดน ต้นเหตุอังกฤษทำสงครามสู้รบพม่า -- หนังสือสำคัญช่วงอังกฤษรบพม่า -- สถานการณ์สู้รบอังกฤษ-พม่า -- กองทัพอังกฤษยึดเมืองร่างกุ้งได้ -- เกิดเหตุบางเรื่องทำให้กองทัพยกทัพกลับ -- ทรงตระหนักในเรื่องราชการสงคราม โปรดส่งกองทัพออกไปช่วยอังกฤษสู้รบพม่า -- เจ้าพระยามหาโยธายกกองทัพถึงเมืองแปร -- กองทัพอังกฤษยกกองทัพตีเมืองหงสาวดี ดนูพยุ และเมืองแปร -- หลังเจรจาสงบศึกไม่เป็นผล พม่าทำสงครามสู้รบต่อ จบลงด้วยสนธิสัญญายันดาโบและเงินสองล้านปอนด์